Άρθρα

Το 1989 και το 2013

Του Βασίλη Ασημακόπουλου (1)

Δημοσιεύτηκε στο ΠΟΝΤΙΚΙ,
τεύχος 1745 / 31 Ιανουαρίου 2013

Κατά την πρόσφατη συζήτηση στη Βουλή για τη σύσταση προανακριτικής επιτροπής σχετικά με τυχόν ποινικές ευθύνες πρώην υπουργών και πρωθυπουργών αναφορικά με την υπόθεση της λίστας Λαγκάρντ, ο πρόεδρος του λεγόμενου ΠΑΣΟΚ, μεταξύ άλλων αναφέρθηκε στο 1989, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να συσπειρώσει την πρώην πλατιά λαϊκή βάση του ΠΑΣΟΚ.

Πρόκειται για μια επικοινωνιακού τύπου ανιστόρητη προσπάθεια, καταδικασμένη σε αποτυχία, γιατί κινείται εκτός κοινωνικής και ιστορικής πλαισίωσης. Παρ’ όλα αυτά η συζήτηση για το 1989 και το 2013, η  ερμηνεία δηλαδή του ιστορικού κύκλου από το τέλος της Μεταπολίτευσης στο Μνημόνιο έχει σημασία ειδικά για τις πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις που προσδοκούν και αγωνίζονται για μια ανεξάρτητη, δημοκρατική και σοσιαλιστική Ελλάδα σε μια άλλη Ευρώπη.
 
Πριν προχωρήσουμε σε μια σκιαγράφηση της πορείας από το 1989 στο 2013, έχει ίσως σημασία να σχολιαστεί γιατί επίσημα στελέχη του λεγόμενου ΠΑΣΟΚ, αισθάνονται την ανάγκη να αναφέρονται στο ’89. Κατά τη γνώμη μας αυτό συμβαίνει γιατί τα στελέχη αυτά έχουν συνείδηση της σημασίας της τομής του ’89, που είναι μια περίοδος πολύ σημαντική στην επιβολή της νέας ηγεμονικής αστικής στρατηγικής, στη χάραξη του νεοφιλελεύθερου πολιτικώς ορθού του οποίου αισθάνονται και είναι φορείς μέσα από τη διαδικασία πολιτικού μεταμορφισμού τους που τους επέτρεψε να πρωταγωνιστήσουν στην επόμενη φάση. Γι’ αυτό αισθάνονται την ανάγκη ν’ αναφέρονται στο ’89. Για την κομματική γραφειοκρατία, φορέα των κυρίαρχων αστικών ιδεολογημάτων, είναι  εποχή παγίωσης της ηγεμονίας της στον κομματικό και κοινωνικό χώρο ΠΑΣΟΚ, σε σχέση όμως υφιστάμενη και εξάρτησης από εξωτερικούς και εσωτερικούς παράγοντες με την ειδική συνάρθρωση των οποίων συγκροτείται ο εγχώριος συνασπισμός εξουσίας. Για το μεγάλο τμήμα του ελληνικού λαού που πίστεψε στην 3η του Σεπτέμβρη και πύκνωσε τις γραμμές του ΠΑΣΟΚ, το ’89 ήταν περίοδος ήττας και βαθειάς απογοήτευσης. Κανείς δεν σκεφτόταν το βράδυ των εκλογών της 18ης Οκτωβρίου 1981, ότι το εγχείρημα της Αλλαγής, το ραντεβού με την ιστορία, θα κατέληγε στο 1989.  
 
Τα γεγονότα του ελληνικού (γνωστού και ως βρώμικου) 1989 συμπυκνώνουν την εξέλιξη της ταξικής πάλης στον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό όπως εγγράφεται στις πολιτικές δυνάμεις της περιόδου και προσδιορίζεται από τη διαδικασία οργανικής ενσωμάτωσης της Ελλάδας στην ΕΟΚ και την εσωτερίκευση αυτής της διαδικασίας, ως συνάρθρωση εξωτερικών και εσωτερικών παραγόντων, δομών, σχέσεων. Πρόκειται ουσιαστικά για τη διαδικασία της ήττας και υποχώρησης της παραδοσιακής σοσιαλδημοκρατίας και κυριαρχίας του νεοφιλελεύθερου εξευρωπαϊσμού των εθνικών κοινωνικών σχηματισμών της ΕΟΚ/Ε.Ε., που έχει την αφετηρία της στα μέσα της δεκαετίας του ’80 και συνεχίζεται ως σήμερα, με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της συγκυρίας (παγκόσμια καπιταλιστική κρίση, κυριαρχία χρηματιστικού κεφαλαίου, ενδοϊμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί, γερμανοποίηση της Ε.Ε., μονιμοποίηση πολιτικών λιτότητας και επιβολή συστήματος δημοσιονομικής δικτατορίας).  
 
Το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο εκείνης της περιόδου ορίζεται από τη μετεξέλιξη της ΕΟΚ σε νεοφιλελεύθερη κατεύθυνση, όπως συγκεκριμένα εγγράφεται  στην Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη (12ος/1985). Κυρίαρχο στοιχείο είναι η συγκρότηση ενοποιημένης πανευρωπαϊκής αγοράς, στη βάση της ανταγωνιστικής οικονομίας της αγοράς, των 4 ‘ελευθεριών’ κίνησης κεφαλαίου, εργασίας, αγαθών, υπηρεσιών, της απόσυρσης του κράτους  από τον παραγωγικό τομέα (πρωτογενή-δευτερογενή-τριτογενή) και της σταδιακής συρρίκνωσης του κοινωνικού κράτους(2).
 
Οι αστικές δυνάμεις που βρισκόντουσαν σε φάση υποχώρησης την περίοδο 1977-1985, περνούν στην αντεπίθεση λόγω των εμφανών τάσεων συμβιβασμού των δυνάμεων της αλλαγής (3) με τον εγχώριο αστισμό και το ευρωπαϊκό διευθυντήριο. Η προοπτική του ‘ανοίγματος των αγορών’ οξύνει την ενδοκαπιταλιστική αντίθεση στην Ελλάδα. Αυτή λαμβάνει την ειδικότερη μορφή της σύγκρουσης ‘παλιά και νέα τζάκια’, με επίδικο την κυριαρχία στα πεδία νέων αγορών και την προνομιακή σχέση με την κρατική εξουσία.  
 
Το ΠΑΣΟΚ ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’80 βρίσκεται σε  φάση ραγδαίας ενσωμάτωσης στο κράτος. Η κομματική του γραφειοκρατία αναπαράγεται μέσα από το κράτος, δημιουργώντας ένα ιδιότυπο κοινωνικό στρώμα με ιδιοτελή συμφέροντα. Τμήματα της συλλογικής του ηγεσίας επιδιώκουν και έρχονται σε επαφή με τα ‘νέα τζάκια’ ή επιχειρούν να τα οργανώσουν κιόλας (4). Νέα επιχειρηματικά πρόσωπα εμφανίζονται τότε στο προσκήνιο όπως Κοσκωτάς, Αρφάνης, Χιόνης, Κακλάνης, Μαργιέλος, Κόκκαλης, Κοντομηνάς, Κυριακόπουλος, Δασκαλόπουλος κα Είναι η εποχή της προσπάθειας αποενοχοποίησης της επιχειρηματικότητας και της ώσμωσης μερίδων της πολιτικής τάξης και κεφαλαιοκρατικών ομίλων επιχειρήσεων. Διαφορετικά ειπωμένο η ‘νόθευση’ του καπιταλιστικού ανταγωνισμού από προνομιακές σχέσεις μερίδας της εκτελεστικής εξουσίας με συγκεκριμένους επιχειρηματίες. Αυτή είναι και η πολιτική ουσία της υπόθεσης Κοσκωτά (5). Η αντίθεση γίνεται ακόμα εντονότερη όταν ένας από τους νεόκοπους επιχειρηματίες, ο Κοσκωτάς, αρχίζει να δραστηριοποιείται έντονα στο χώρο των Μ.Μ.Ε., όπου έχει επέλθει η ‘απελευθέρωση’ των ραδιοφωνικών συχνοτήτων και επίκειται των τηλεοπτικών (6).  
 
Η ώσμωση πολιτικού προσωπικού (έκφραση του κράτους της Δεξιάς) και επιχειρηματικής αστικής τάξης υπήρχε και στην περίοδο 1950-1980. Για την ακρίβεια ήταν ο κανόνας. Είχε όμως διαφορετικά χαρακτηριστικά. Αφορούσε κατά βάση εσωτερικές δομές συσσώρευσης, είχε άλλες σχέσεις ισορροπίας μεταξύ πολιτικών και οικονομικών παραγόντων, παρήγαγε το κρατικό χρηματιστικό κεφάλαιο ως κυρίαρχη οικονομική δομή εξουσίας και χαρακτηριστική έκφραση της κρίσης αναπαραγωγής του ήταν οι προβληματικές επιχειρήσεις (7).
 
Η ώσμωση κεφαλαιοκρατικών ομίλων επιχειρήσεων με την πολιτική τάξη της χώρας στα τέλη της δεκαετίας του ’80 σηματοδότησε την ήττα της μεταπολίτευσης, νοουμένης ως περιόδου αριστερής με την ευρεία έννοια  ηγεμονίας τόσο στο πεδίο της ιδεολογίας, όσο και στο κοινωνικό επίπεδο και στο πεδίο του κράτους, με κυρίαρχη τη γραμμή της παραδοσιακής-οργανικής σοσιαλδημοκρατίας, δηλαδή της κατοχύρωσης στο αστικό κράτος εργατικών και λαϊκών κατακτήσεων χωρίς ανατροπή των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής.  Η αποδοχή των νεοφιλελεύθερων καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων θα γινόταν ο κανόνας του πολιτικού και κοινωνικού μας βίου. Βασίστηκε στην υποχώρηση του ΠΑΣΟΚ λόγω της προϊούσας κρατικοποίησης του και της υπαγωγής του στους οικονομικούς καταναγκασμούς του καπιταλιστικού συστήματος, όπως εκδηλώθηκε με συγκεκριμένες κυβερνητικές επιλογές. Εκφράστηκε με σχέσεις κεντρικών πολιτικών παραγόντων του ΠΑΣΟΚ με οικονομικούς παράγοντες. Αποτυπώθηκε στην προγραμματική κυριαρχία της Νέας Δεξιάς, της αποκαλούμενης και φιλελεύθερης Ν.Δ. Η αποδοχή των καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων, η ουδέτερη πρόσληψη της μετεξέλιξης της ΕΟΚ κλπ αποτέλεσε τη βάση της προγραμματικής συμφωνίας μεταξύ του  ΚΚΕ (υπό την ηγεμονία της γκορμπατσωφικής περεστρόικα) και της αποκομμουνιστοποιημένης ΕΑΡ (8) και ουσιαστικά το πλαίσιο της τζαννετακικής συγκυβέρνησης και της οικουμενικής, πέραν των επιμέρους κομματικών στοχεύσεων. Ορόσημο της νέας εποχής είναι η ‘απελευθέρωση’/ιδιωτικοποίηση των τηλεοπτικών συχνοτήτων που ψηφίζεται από τη συγκυβέρνηση Τζαννετάκη (ν. 1866/89, αρ. 4).
 
Η νέα εποχή που ξεκινάει από τα τέλη της δεκαετίας του ’80, οδηγεί τον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό στο μνημόνιο. Είναι οι αστικές κοινωνικές δυνάμεις που ηγεμονεύουν στη Ν.Δ., στο ΠΑΣΟΚ (9) και σε μέρος της ανανεωτικής αριστεράς κυρίως σε διανοούμενα κοινωνικά στρώματα (10). Το τμήμα αυτό της ανανεωτικής αριστεράς θ’ αποτελέσει στη μνημονιακή συγκυρία τον πυρήνα της ΔΗΜΑΡ. Δομείται και αναπαράγεται ένα καρτελοποιημένο πολιτικό σύστημα μεταξύ των κυρίαρχων  κομμάτων  και στο εσωτερικό τους (11), στη βάση ενός γραφειοκρατικού κοινωνικού στρώματος, μιας εστίας ενιαίου κόμματος (12), η υλικότητα της οποίας αρθρώνεται ανάμεσα στη σχέση ομίλων κεφαλαιοκρατικών συμφερόντων και κράτους. Η κυρίαρχη συλλογική πολιτική τάξη της περιόδου 1990-2010, διαμορφώνει υφιστάμενη και εξαρτησιακή σχέση με τους ομίλους συμφερόντων (Τράπεζες-κατασκευαστικός τομέας- ιδιωτικά Μ.Μ.Ε.). Η αναπαραγωγή της στηρίζεται στην προβολή της και στην προπαγάνδα των ΜΜΕ. Είναι η λεγόμενη διαπλοκή. Στρατηγικό σημείο σύγκλισης είναι ο νεοφιλελεύθερος εξευρωπαϊσμός (13). Με τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που λαμβάνει κάθε φορά (Μάαστριχτ, ΟΝΕ, σύμφωνα σταθερότητας, μνημόνια κλπ). Είναι η πολιτική τάξη που στηρίχθηκε και εξέφρασε τη διάλυση της παραγωγικής βάσης της χώρας, τη συρρίκνωση των κοινωνικών υποδομών και των δημόσιων αγαθών, την ιδιωτικοποίηση της δημόσιας σφαίρας, το χρηματιστήριο και τους ολυμπιακούς αγώνες, τη δημιουργία για πρώτη φορά σημαντικού ιδιωτικού χρέους (επιχειρήσεων και νοικοκυριών), την αύξηση και μετατροπή του δημοσίου χρέους από κυρίως εσωτερικό σε κυρίως εξωτερικό. Η εστία ενιαίου κόμματος στη μνημονιακή περίοδο συγχωνεύεται, στην τρικομματική συγκυβέρνηση Παπαδήμου αρχικά, στην τρικομματική συγκυβέρνηση Σαμαρά σήμερα, στην οργανική ενοποίηση του μνημονιακού μπλοκ σ’ ένα ή δύο το πολύ κόμματα αύριο. Γι’ αυτό η Ν.Δ. έσωσε το λεγόμενο ΠΑΣΟΚ στη Βουλή. Γι’ αυτό αρνήθηκε να υπερψηφίσει την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ για σύσταση εξεταστικής επιτροπής για το πώς φτάσαμε στο μνημόνιο, μολονότι ήταν στις δεσμεύσεις της. Ας κραυγάζουν όσο θέλουν τα μνημονιακά ΜΜΕ και ειδικότερα αυτά που ανακεφαλαιοποιούνται. Δεν βρισκόμαστε στο 2000. Η ιστορική ακύρωση του ΠΑΣΟΚ είναι δεδομένη και αδιαμφισβήτη. Όχι βέβαια επειδή τάχα στοχοποιήθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ. Η σταδιακή μεταμόρφωση του ΠΑΣΟΚ στο ακριβώς αντίθετό του με υλικούς και ιδεολογικούς όρους, είναι που οδήγησε στη ρήξη της πλατιάς λαϊκής του βάσης με το επίσημο γραφειοκρατικό καριερίστικο πολιτικό του προσωπικό, το οποίο κατακερματίζεται και αγωνιωδώς αναζητά πολιτικό ρόλο στη μνημονιακή εποχή, υπερπροβαλλόμενο από τα Μ.Μ.Ε. της διαπλοκής. Η ισχυροποίηση του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ είναι έκφραση της διάρρηξης των σχέσεων εκπροσώπησης και αποδέσμευσης των λαϊκών και μικροαστικών κοινωνικών τάξεων από τις για δεκαετίες πολιτικές εκπροσωπήσεις τους. Η δυνατότητα μορφοποίησης του λαϊκού πατριωτικού δημοκρατικού αντιμνημονιακού ρεύματος σε μαζικό πολιτικό κόμμα σήμερα και κυβέρνηση αυτού του τόπου αύριο, έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας και όχι των διεθνών δανειστών και των εγχώριων συμμάχων τους, είναι που θα κρίνει την εξέλιξη της πατρίδας μας τις επόμενες δεκαετίες. Γι’ αυτό και η μιντιακή προπαγάνδα κατά του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ και το καθημερινό αντιαριστερό μένος τους. Γι’ αυτό και η κλιμάκωση της στρατηγικής της έντασης την τελευταία περίοδο. Το ερώτημα που τίθεται είναι σαφές και ξεκάθαρο. Θα είμαστε μια χώρα ελεύθερη, δημοκρατική, κοινωνική με δικαίωμα στην παραγωγή ή μια αποικία χρέους, σε καθεστώς διαρκούς έκτακτης ανάγκης δημοσιονομικής δικτατορίας, εργαστήρι μαζικής κοινωνικής εξαθλίωσης και μετανάστευσης ειδικά της νέας γενιάς;   
 
Τέλος ένα ερώτημα στον πρόεδρο του ψευδώνυμου ΠΑΣΟΚ. Ο Ανδρέας Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ το 1989-1990 δεν κατέρρευσαν γιατί ‘εισέπραξαν’ πολιτικά την στήριξη των λαϊκών και αγροτικών κοινωνικών στρωμάτων που του ανταπέδωσαν εκλογικά το γεγονός ότι η ζωή τους έγινε καλύτερη  και δικαιότερη, διακατεχόμενα παράλληλα από ένα συλλογικό αίσθημα εθνικής αξιοπρέπειας τη δεκαετία του ’80, βασιζόμενο σε πραγματικές καταστάσεις. Με ποιούς όρους έλαβε χώρα η διαδικασία αυτή είναι μια άλλη, κρίσιμη και ενδιαφέρουσα συζήτηση. Τηλεγραφικά αναφέρουμε ότι κατά τη γνώμη μας απέτυχε, αλλά για  τελείως διαφορετικούς και αντίθετους λόγους απ’ αυτούς που προπαγανδιστικά, και σε καθημερινή βάση, διατυπώνουν οι οργανικοί μνημονιακοί διανοούμενοι, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών στελεχών του ψευδώνυμου ΠΑΣΟΚ, που, όπως είναι απολύτως λογικό, στρέφονται συνεχώς κατά της δεκαετίας του ’80 (και γενικότερα της μεταπολιτευτικής περιόδου 1974-1985) ως πηγής όλων των μετέπεια δεινών, και ακυρώνουν στη μνημονιακή πράξη τις λαϊκές και δημοκρατικές κατακτήσεις, πολλές από τις οποίες έλαβαν χώρα τη δεκαετία του ‘80. Όμως Ο Ευάγγελος Βενιζέλος και το ψευδώνυμο ΠΑΣΟΚ σήμερα, που περιμένουν μεταφυσικά ‘να ξαναανέβουν με την ανάπτυξη της χώρας’, ενώ οι ίδιοι τη σφυροκοπούν όντας οργανικό τμήμα της μνημονιακής πολιτικής που φτωχοποιεί και εξαθλιώνει καθημερινά τους πολίτες, υποθηκεύοντας το μέλλον της χώρας και ακυρώνοντας την ελπίδα του λαού,  ποιόν ακριβώς λαό θεωρούν οφειλέτη τους και για ποιά παρακαταθήκη τους περιμένουν να ‘εισπράξουν’ αντίστοιχη με του ’89-’93 ανταπόδοση; Άλλωστε ήδη έχουν λάβει την προκαταβολή της εξάλειψης...  
     
1 Μέλος Κ.Ε. ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ και Σ.Ε. Νέου Αγωνιστή-Δίκτυο Αριστερών Σοσιαλιστών. Σημαντικό μέρος του κειμένου δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας το Ποντίκι, 31/1/2013 και στην πλήρη του μορφή στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας www.topontiki.gr
             
2  Φωτόπουλος Τ., Η νεοφιλελεύθερη συναίνεση και η κρίση της οικονομίας ανάπτυξης, εκδ. Γόρδιος, 1993.
 
3 Λύση της αντιφατικής κίνησης της περιόδου ’81-’85, με το διετές σταθεροποιητικό πρόγραμμα λιτότητας ’85-’87, υπογραφή Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης 2ος/86, άρση των πολιτικών διακριτότητας όπως το μνημόνιο ’82 και πολύ περισσότερο των πολιτικών ειδικής σχέσης όπως επαγγελόταν το Συμβόλαιο με το Λαό ‘81.
 
4 Λ.χ. συγκρότηση της Ελληνικής Ένωσης Νέων Επιχειρηματιών (1987), με πρωταγωνιστικό ρόλο του Γ. Παπανδρέου, ενδεικτικά βλ. άρθρο Σιούτη Β., Νέα Τζάκια τότε, καθεστώς σήμερα, εφημ. Ελευθεροτυπία, 6-3-2011
 
5 Χαραλαμπίδης Μ., Από το ΠΑΣΟΚ στο ΚΚKΑΣΟΡ. Ο εκφυλισμός ενός ιστορικού εγχειρήματος, εκδ. Στράβων, 2009
 
6 Σακελλαρόπουλος Σ., Η Ελλάδα στη μεταπολίτευση. Πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις 1974-1988, εκδ. Α.Α. Λιβάνη, 2001, σελ. 489 επ.
 
7 Σακελλαρόπουλος Θ., Προβληματικές επιχειρήσεις. Κράτος και κοινωνικά συμφέροντα τη δεκαετία του ’80, εκδ. Κριτική, 1992, σελ. 225 επ.
 
8 Κοινό Πόρισμα, Δεκέμβριος 1988. Στο εγχείρημα της ενοποίησης της κομμουνιστικής αριστεράς και της συγκρότησης του Συνασπισμού (1988-1989), κυριαρχούν διαχειριστικές-εκσυγχρονιστικές τάσεις, όπως αποτυπώνονται στις προγραμματικές θέσεις και στην κίνηση του σχήματος στη συγκυρία, παρ’ όλο που το ενιαίο σχήμα συγκροτείται αμέσως μόλις έχει λήξει έντονος συγκρουσιακός γύρος εργατικών κινητοποιήσεων (1986-1987), που έχει πετύχει ν’ ανατρέψει και την κυβερνητική εισοδηματική πολιτική (11ος/87). Για το 1989 και την κίνηση των δυνάμεων της αριστεράς, αντί πολλών βλ. Φάκελλος : 20 χρόνια μετά το βρώμικο ’89, περ. Εκτός Γραμμής, τχ. 24/2009
 
9 Τόσο στην εκσυγχρονιστική του τάση, όσο και στη λεγόμενη παραδοσιακή, που άλλωστε καθόλου τυχαία συγχωνεύονται στη διαδικασία ανάλειψης της ηγεσίας υπό τον Γ. Παπανδρέου, 2ος/2004, σε μια πρωτοφανή επικοινωνιακή υποστήριξη.
 
10 Βλ. το πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Μπελαντή Δ., Η στροφή των διανοουμένων: Για την αδιάκριτη γοητεία του ‘εκσυγχρονισμού’ στους αριστερούς διανοούμενος, περ. Θέσεις, τχ.59/1997
 
11 Για μια θεωρητική πραγμάτευση του κόμματος καρτελ Βλ. Ελευθερίου Κ., Κυρίαρχο μαζικό κόμμα και κόμμα καρτέλ. Συναντήσεις του ύστερου Πουλαντζά με τη σύγχρονη θεωρία κομμάτων, στο συλλογικό Ο Πουλαντζάς σήμερα, Γολέμης Χ.-Οικονόμου Η., Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς- εκδόσεις Νήσος 2012, σελ. 183επ.
 
12 Πουλαντζάς Ν., Το κράτος, η εξουσία, ο σοσιαλισμός, εκδ. Θεμέλιο, 2001, σελ. 339 επ.
 
13 Βλ. το οξυδερκές άρθρο του Παπανδρέου Α., Η εθνική ανεξαρτησία, βασικός στόχος, εφημ. Εξόρμηση, 18-3-1977. Το άρθρο συμπεριλαμβάνεται στο συλλογικό τόμο ΠΑΣΟΚ και εξουσία, Παπασαραντόπουλος Π. (επιμ), εκδ. Παρατηρητής, 1980, σελ. 19επ.

Share
© 2011-2013 Νέος Αγωνιστής